(ÍÞC PØw ) ½D¾q Hz
D× ¢vpJ é¡ìØç éÆ éÆ íÏñDw× qC íÇë ¹Cpv ÖpF ÖCßiì× oDGÜëC Þ ÙOwç lëÞDV ÚÞoDÆ Ý×
?ÙìÜÆ oDÇìZ ívÞpµ Hz :PvDçíÛCpëC
,PvDçÞqoA Þ DçDëäo éF Úlìvo Þ íOiGzßh Hz ,½D¾q Þ UCÞkqC Hz ,D× é·×DV í×ßص íÃÏN ok
Hz ,éëpÊ Hz ,kokpv Hz ,PvC íÛCpËÛ Þ ECp®¨C Hz ,Pwç Ùç íËOwh Hz ,½D¾q Hz D×C
.lzDF Ùç DçÞqoA ÝO¾o kDFpF Hz lëDz íOdÞ.... Hz ,æl·× yqßv
olÃÜëC ,DèÛDwÛC íÊlÛq pF ÚA MCpRC Þ koCk D× íµDØOVC ÌÜçp¾ ok éÆ íçDËëDV DF íGz ÝìÜZ éÇÜëC
,ælÛD× ÚDèÜJ Ùç D× ÚClÜ×pÜç pËëk Þ ÚDzDÃÛ ,ÚDÊlÜwëßÛ lëk qC íOdÞ ælz PGe¤ ÙÆ yCæoDF ok
.PvCíñDØ·× kßh
ÅoClN ok íOÂÞ lÜZ éÆ ÖkA DNÞk éÆ PvC í·Âß× ÚÞC -Ò·¾ ,D× ÌÜçp¾ ok - ívÞpµ Hz
ECßiOiN Èë ok íØvo Moߤ éF Þ lÛßzí× pçßz Þ Úq oC ÝìÎÞC êC pF ,lÛCækßF UCÞkqC
ÝìzD× qC lëDF ÚDNpwØç Þ DØz : PvC êoDGVC oDÆ Èë ¯Ã¾ Þ ¯Ã¾ UCÞkqC Hz .lÜFCßhí×
êoD²OÛC DØz qC éËëk xÆ pç .ÝìØç .lëlÜGF Co ok Þ lëÞpF éÛDh ÚÞok éF ,lëßz ækDìJ ívÞpµ
.lìÜÇÛ yßÊ yC½pd éF kDëq ,PzCk ÝëC qC pìº éF
½DÇv ælÜÛCßh ÚßzßN ÑDØOdC éÆ ) DçDV í©·F .é¬ßFp× Ðì×D¾ õØç éF UCÞkqC ,D× ÌÜçp¾ ok
ÚCßÜ·F Þo êkßÎA Úßh éZoDJ PµDv ÙìÛ DN éÃìÂk æk §pµ ok lÛoCk oD²OÛC kD×Ck qC (éØÆ íÏìh
Hz DN éÜÇØ× (lÜOwç D× ÚDÊlÜÛCßh qC éÛDOiGzßh éÆ ) Dçí©·F .ælF ÐëßeN uÞpµ ÚkßF æpÆDF
.lÜzDF ælëlÛ PiÎ Þo ÚÞC éÜÇØ× éËëk êDçíÏìh Þ lÜzDF ælëlÛ Þo ÚßzkD×Ck / ÚßzCuÞpµ UCÞkqC
PFDR éiwÛ Èë ÚlìaìJ xJ .lÛCéOzCk xÇv ÚßzpwØç DF ívÞpµ qC ÐG éÆ lÜOwç Ùç êCælµ
:PvC ÅpO¡× éØç ÝìF éÆ Pwç íëDçrìZ Èë D×C .PvC ÝÇØ× pìº
éO¿ç Èë ÐÂCld .éOiv íÛCpëC UCÞkqC .PwìÛ íSeF bìç ÝëC êßN .ÙëCéOwh UCÞkqC Hz D× éØç
lìÜÇì× Mßµk Þo DçÐì×D¾ ,lìÜÇì× HNp× Þo éÛßh ,lëkpËì× DV ÍDGÛk ,æoCk Úkoßh £pd Þ ÚlëÞk
íËOwh DF DØz íÊlÛq Hz ÝëpOèF DN é¡ì× TµDF DèÜëC éØç .lìÜÇì× ÐØeN Þo Ý¡V êDçpvkok Þ
íºßÏz pRC ok Dë lÛoßiì× Cnº íÏÆ Dë oDGVC éF ÑßØ·× kD×Ck Þ uÞpµ .é¡F ´Þpz íÛlF êDç¢ÜN Þ
,Eßh xÇv Èë ÝOzCk êCpF PÎDd Þkpç Þ lÜÜÆíØÛ ClìJ Úkoßh Cnº P¤p¾ ,DçÚDØè× éF í¡Æpv Þ
.PvC p©×
pìRDN .ÙìzDF éOzCk xÇv æoCp éÆ PvC íÎÞC õ·¾k BÛDìdC Þ ÙëCéOwh ?kpÆ oDÇìZ lëDF Hz ÝëC xJ
Þ é¡Û PvCo ÚßzíwÜV ÖClÛC éÆ Pwç ÍDØOdC ÝëC ÚßëDÂA êCpF ?lìÛÞkí× Þo ECp®¨C Þ íËOwh
Þ íËOwh éWìOÛ ÙÛDh koß× ok !pNlF ´D¨ÞC Þ ézí× pFCpF lÜZ ÚCp®¨C ,p×C ÝëC ´ßÂÞ Moߤ ok
,éÜÇì× Piv Þo Íßhk Ðص Ùç éO¡Æ oDÆ êDèØÛDh êCpF íOd éÆ PvC ÐGè× Úlz È¡h ,ECp®¨C
DF æqoDG× DØz oDÆ ÝìÎÞC xJ .éÜÆ éFpWN Þo Íßhk kCßiì× oDF ÝìÎÞC êCpF éÆ êpOhk éF évpF éZ
,ÝOwç íÛßh ÍDØOvk Úlëk p²OÜ× BÛDìdC éÆ ÚßNDçÐì×D¾ êCpF Ùç Co ÝëC PvC pOèF .PvC ECp®¨C
.lÛoCnËF kßh ÍDeF Co DØz PvC pOèF Þ PvC êCækßèìF pǾ ÝëC éÆ lìÜÆ ÝzÞo
ÐdæCo Èë ¯Ã¾ íÛlF êDç¢ÜN Þ ECp¨C DF æqoDG× êCpF ,lìzDGÛ DÊßë kDOvC DØz êÞkpç éÆ íNoߤ ok
¸GÜ× .lëpGF ÝìF qC Þo ÚÞC ¸GÜ× éÆ éÜëC ECp®¨C DF æqoDG× æCo ÝëpOèFíÎÞ lëlÜiF lëDz .æoCk kßVÞ
xJ ,PvC íwÜV Ðص ÖDWÛC éF oDGVC ,PvC ½D¾q Hz ECp®¨C ¸GÜ× .....éÛ ?UCÞkqC ?éìZ ECp®¨C
.lëpGF ÝìF qC Þo "oDGVC" ÝëC æpOèF
UÞC ok - ÍÞC Hz lìÜìFíØÛ íVDìOdC éÆ lìñßËF Þ lìÜÆ PGe¤ ÐG qC ÚßNpwç DF lìÛCßOì× pÊC
DèÜN íOÂÞ éZ Þ ÒG éZ ) lìÜÆ PGe¤ .lìzDF éOzCk xÇv BØOd -ECp®¨C Þ ¢ÜN Þ íËOwh
"Ð×DÆ " ÖDWÛC éF êoDGVC H¡×C ÚßNp²Û éF íÎÞ lìOwç íwÜV Ðص ÄzDµ éÆ (lìOwç éÛDh ok
lÜOwç æqDN ÚßNDçÚlF éÆ lìÜÆ ÍßÆß× Hz Dë fG¤ Ckp¾ éF Þo oDÆ ÝëC lìÛÞlì× pOèF Þ lëoClÛ ÚÞC
pÊC .lìÜÆ ´Þpz Co ízߺDØç pǾ ÝëC DF .lëoClÛ íËÜN oßV bìç Ùç íOÂÞ p²Û qC Þ qDF ÚßNpǾ Þ
"í¡dÞ " D×C .lëßz ÀÂßO× ,PwìÛ ¢OÂÞ éÆ lëkpÆ uDwdC DV pç Þ lëpF yphA DN lìOzCk PvÞk
éOÇÛ ÝìÎÞC lëDF kp× .Úq éF éÛ Þ kp× éF éÛ .lìçlÛ Úß¡Û oDGVC Èë Þo ízߺDØç Ðص .lìÜÇÛ Ðص Ùç
"kDëq oÞq Þ ælz PvCo pìÆ" êßN Þo íËÛCkp× éÇÜëC êDWF Úq Þ ézDF ypwØç íOdCo Þ ¢×CoA yCpF
ækpËF ¢ÎDGÛk oDO¾o Þ ÁÔhC êßN ,éÜìGF
oDÇÜëC ,lëß¡F kßh ½p¬ êlÜëDzßh DÛ Þ íOdCoDÛ TµDF pÊC xÇv éFpWN ÝìÎÞC :pËëk Ùè× éOÇÛ Èë Þ
ÚCÞo éÆ lìÛClì× ).lzDF éOzCk Ùç DØz ælÜëA xÇv ok êlF pìRDN íÛCÞo Þ ídÞo p²Û qC PvC ÝÇØ×
.(PvC pRå× olÃZ xÇv ok í×kA
: kD×Ck DÂA DF íOGe¤
pÊC éÆ Pwç ÁDNC ok,lëoCk Ðì× éÆ íÛlìzßÛ pç Dë EA í¾DÆ æqClÛC éF éÆ ézDF ÚßNkDë rìZ pç qC ÐGÂ
.lëkpËF EA ÍDGÛk Þ ÚÞpìF lëpF éÆ ézDGÛ ÖqÓ ,lÜÆ íËÜ¡N uDwdC DØz qC ÖClÆ pç
.lÛoCk EA éF UDìOdC Þ é¡ì× È¡h ÚßzC¢Üçk ...Dë ECp®±C Dë upN p¬DiF ÍÞC Hz DçíÏìh ÚßZ
yߺA ok Co ÞC Þ lëpF ÚßNpwØç ½p®F ,íÎlܤ Þ ÐG× êÞo ÚkDO¾C qC ÐG ,lìzí× éÆ éÛßh koCÞ
´Þpz yoDÜÆ Þo DGëq íÊlÛq Èë éÆ lìçlF ÍßÂ Þ lëoCk ¢OvÞk éÆ lìËF ¢zßÊ pëq ,lì¡ÇF
PiN ) ÝëpF ÝOw¡Û êCpF íëDV PØv éF ,ÝìO¾pÊ ¢zߺA ok éÆ oß®ÜìØç .kCk lìçCßh é×CkC ,ækpÆ
.DØz Ùç Þ PvC éOwh ÚÞC Ùç .ÝìÜì¡F Ùç oDÜÆ Þ (ÝìOwç PdCo éÆ íëDV pç Dë Ýì×q ,íÎlܤ
.oßG¤ Þ lìzDF éϤßd DF .lìÜÇÛ êCéÏWµ bìç .PvDGëq éÆ lìËF ¢èF Þ lìÜÆ æDËÛ ¢Noߤ êßN
.PvDGëq B·ÂCÞ éÆ lìÜÆ oCpÇN Þ lìÜÆ æDËÛ ÚßNpwØç éF éÛDÃzDµ Þ lëoCkpF Þo ¢FDWd / okDZ / ßN ÖÞoA
êDèOvk ÝëC lìçk oD¡¾ pOØÇe× íØÆ pÊC oDËÛC éÆ êoßV .lìÛrF Pvk ¢ëDèOvk éF Àëp± oDìwF
lìÜÆ TÇ× é²eÎ lÜZ évßF qC l·F .ÝìvßGF ÖÞoA Co DèÛA Þ ÝëoDìF ÓDF Þo DèOvk .lìÜÇzí× Þo Àëp±
éËëk íÛlìzßÛ Dë EA DëA lìvpKF éÆ PvC íGvDÜ× P¤p¾ DWÜëC ) .lìÜÆ pǾ évßF ÝëC æp¬Dh éF Þ
(æoCk ÖqÓ
xÇv ÒG Ùç pÊC .lìÜÇF yDçDF uÞpµ Èë ÚCßÜ·F Þo DçoDÇÜëC ,lëCéOzCk xÇv ÚßNpwØç DF ÒG pÊC
¢èF ,ækßGÛ (DØz kßh íOd) êkp× / êpwJ DF PÂßaìç éÆ PvC íëDçpOhk ÚÞC qC pOhk Þ lëCéOzClÛ
uDwd íÏìh Úß¡ÛlF éF PGwÛ DèÛq éÆ lìÜÆ éVßN .ézDF éOzClÛ íFCp®±C Dë ívpN DN lìçlF ÚDÜìجC
ÚßNpwØç DF lìOwìÛ éOwh íÏìh pÊC .lìÛrÛ Pvk éËëk êDçDV Dë DçéÜìv éF Ep¨ Èë xJ ,ÝOwç
ÚlF P¡J Þ ÝëlF PÆpd Þo ÚßNDèOvk ÖÞoA lìÛßNí× êoßWÜëC .lì¡ÇF ¢zߺA ok ækDOwëC Þ lìOwëDF
.lìÛrF éÛDÃzDµ êDè¾pd xzßÊ ok ÖÞoA Þ lìÜÆ yqCßÛ Þo ÚßNpwØç
é²eÎ pç ok ....lìzDF ÄzDµ ...lìÜÆ ÍDGÛk Þo D©¾ ÝìØç í×ÞoA éF .PvC íÊkDv ÝìØç éF ÐdCp× éìÃF
.ÝëoDìF ok Þo DçuDGÎ êld DN ÖÞoA Þ lì¡ÇF qCok Ùç oDÜÆ .uDØN pç ok ½p¬ éF ælÜçk kDØOµC Þ
DN pÊC .lìÜÆ Àëp·N yCêrìËÛCMßèz qC oDFÞk íÇë íOd Þ íëDGëq qC Þ lìÜÆ ÝìweN Þo ÚßNpwØç
pO×íOÛDv éF pO×íOÛDv .lìÜÆ æDËÛ Þ lìÛrF Pvk DçéÜìv éF yCßë Þ ÙÆ ÙÆ ,lëCéOzClÛ xÇv ÍDeF
.lìÜÆ MkDµ ÚÞC éF Þ lìvDÜ¡F Co ½p¬ ÚlF Þ lìÜÆ xØÎ Þo ÚlF
uÞpµ ÙÛDh DF íOGe¤
,lëCækoÞA ok phA DN Þo kD×Ck DÂA uDGÎ pÊC .PvDçrìZ ÝìØç BÃìÂk ÚßNCé¿ì±Þ Ùç DØz ,rërµ ÙÛDh
,¢ÇF Pvk MpwØç ÚlF éF Ð×DÆ «DìOdC DF .ælÜGF Þo yDØ¡Z Þ éFCßiF P¡J éF ÝìËF ¢èF
éwÏV ÝëC êßN ,PvC ÍÞC oDF pÊC .pO¡ìF oDÆ éÛ Þ ÝÆ yqCßÛ íOzCk PvÞk pÊC Co ÞC íwÜV PÎA
ÍDdpèF .ézDF PhDÜz éÛßOì× pSÆCld ÍÞC éwÏV .ælF kDë Þo rìZ éØç PÂÞ PznÊ éÆ lìçk æqDVC
Þo ¢iGNnÎ PÆpd Èë xJ .ÚÞC PÎA qC DØz éÛ Þ æoBì×ok pv ÚClÜZ DØz íwÜV PÎA qC DÂA éÛ
ÝìØç éF íØÆ Þ (kp× PÎA êÞo ÙÛDh Pvk PÆpd Þ ÙÛDh PÎA yqCßÛ ÒS× ) ÝìÜÆ ÝëpØN Ùç DF
éÜÇØ× lÜZ pç .....ézDF ÚkpÆ PdCpOvC Þ ÚlìFCßh l·F Þ yqCßÛ íØÆ ÚßNl¥Â .lìçk é×CkC PÆpd
¹Cpv Ep¨ Èë lìçCßiF pÊC .ézDF Íßhk BØOd PwìÛ ÖqÓ xÇv .kBìF ¢ìJ Ùç êpO¡ìF êDçrìZ
pG¤ .lìÜÆ íwëßÛé×DÛpF ,lìvDÜzíØÛ éÆ êpNßìK×DÆ DF lìçCßiF éÆ éÜëC ÐS× Pvok lëÞpF Íßhk
,lìÜÆ Ðص lìçCßiì× éÆ êqÞo é¡ì× TµDF ÝëC .ÝëpìËF kDë Þo ´ß¨ß× íËÛßËZ ÍÞC DN lìÜÆ
Þo ælz IDZ kp× Þ Úq íwÜV PÎA æoDFok ½DÇv ok éÆ íëDçéÎDÃ× .lìÛÞlF Eßh Þo oDÆ MD×lÃ×
lìÛßiF Ùç Þo "xëoßOìÏÆ sDvD× " PwìÛ lF UCÞkqC ÍÞC Hz êCpF .lìzDF lÏF Þo MDìñrV DN lìÛßiF
éËëlØç ÚlF Úlëk Þ ÍÞC Hz éÜÇØ× éÆ éÜëC éO¾pÛ ÖkDë DN rìZ Èë (29 æoDØz ok)
ÝëC pÊC éÆ kßz é¾D¨C PwìÛ lF é®FCo ÝìØç ok .kBìF DØz Ýçm ßN ÍCßòv íÏÆ éÆ é¡F TµDF ... Þ
PÂk DF Co (.....Þ í¤ß¥h êDè¾pd ,ízqß×A MÓDÃ× ,DèFCßV Þ ÍCßòv ) ½DÇv ælz IDZ æoDØz 36
(lÜÛCßiì× êpvpv Co HÎD®× B·ÂCÞ ÚDOvÞk qC í©·F ½oD·N ÚÞlF ÚßZ -PÂk DF ÙËì× ),lìÜÆ é·ÎD®×
.P¾Dë lìçCßh Co kßh MD×DèFC Þ MÓCßòv qC íÏìh ECßV Èz ÚÞlF
oD¡OÛC qC ÐG DØz UCÞkqC pÊC D×C ,lìzDF ½DÇv êl·F æoDØz p²OÜ× ,Íßhk ÝìÎÞC êDçíëDØÜçCo êCpF
:lìzDF éOzCk lëÞDV ÚÞoDÆ qC Ò·¾ Þo ФC év ÝìØç ,PvC êl·F æoDØz
lìzDF ÝòØ®× é²eÎ pç Þ -2 .lëß¡Û Ðص koCÞ ,lëCækpÇÛ êoDÆ êCpF Ð×DÆ íÊkD×A uDwdC DN -1
ÝìÎÞC ok Ðص ÝëC ÚßZ lÜÜÆ éVßN ФC ÝëC éF íÏìh lëDF ÚßëDÂA £ß¥iF ) .éOdCo ÚßNpwØç éÆ
Íßhk pÊC .lìvpOÛ MoDÇF ækpJ qC ,lzDF æpÆDF uÞpµ pÊC -3 Þ .æpNoÞAECp®¨C íÏìh DçÙÛDh êCpF oDF
.lz lçCßh q DF ,êrëo Úßh Dë kok ÚÞlF Þ kßiF kßh MoDÇF ækpJ ,lìçlF ÖDWÛC Pvok Þo